Özbalaban, O. S. 2026. “Arkeo-Enformatik Araştırmalarda İhtiyaç Analizi: Nif
(Olympos) Dağı ve Çevresindeki Tümülüslerin CBS ile Belgelenmesi Üzerine Bir Vaka Çalışması.” Arkhaia Anatolika 9: 51-75.
https://doi.org/10.32949/Arkhaia.2026.81

Dijital arkeoloji kapsamında yapılan çalışmalarda üretilen verilerin sürdürülebilirliği ve projelere göre ölçeklenebilirliği, ilerleyen yıllar için risk konusu haline gelmektedir. Güncelliğini yitiren veri tabanları, yazılım veya donanım uyumsuzlukları nedeniyle terk edilen veri biçimleri ve sürekli değişen altyapı ihtiyaçlarına karşın sınırlı bütçe ile nitelikli uzman kaynağının yetersiz kalması gibi etmenler, bu riskleri artırmaktadır. Bununla birlikte dijital arkeoloji tanımı, arkeolojik buluntuların yalnızca görselleştirilmesi veya veri depolama konularına sıkışıp kalmaktadır. Öte yandan, bu verilerin orta ve uzun vadede nasıl analiz edileceği, nasıl erişilebilir hale getirileceği, veri tabanlarında nasıl tutulacağı ve tüm bu işlemler için teknik açıdan nelere ihtiyaç duyulduğu gibi konular geri planda kalmaktadır.

Bu çalışmanın amacı, arkeolojik veri bilimi ve bilgisayar bilimi araştırmalarını içeren arkeo-enformatik kapsamında ihtiyaç analizinin önemini vurgulamaktır. İhtiyaç analizi, mevcut durum ile istenen sonuçlar arasındaki gereksinimleri ve öncelikleri belirleme sürecidir. Özellikle bilişim alanında faaliyet gösteren kurumlar, projelerinde verimi artırmak için bu stratejiyi kullanmaktadır. İhtiyaç analizi, bir araştırmanın planlama sürecinde başlayan ve hedeflere ulaşmak için güncel tutulması gereken dinamik bir süreçtir.

Bu makalenin içeriğinde, arkeolojik çalışmalarda dolaylı olarak gerçekleştirilen ancak daha sistematik bir temele oturtulması gereken ihtiyaç analizinin ve ilgili proje yönetim stratejilerinin nasıl uygulanabileceği tartışılmaktadır. Nif (Olympos) Dağı ve çevresindeki tümülüslerin CBS ile belgelenmesi temalı örnek çalışma üzerinden, arkeo-enformatik araştırmalarda yapılan ihtiyaç analizinin kazanımları ve geliştirilmesi gereken yönleri ortaya konulmaktadır.

Arkhaia Anatolika sitesindeki tam metin için -> TIKLAYIN