Preparing Archaeology for AI: Challenges and Opportunities (Arkeolojiyi Yapay Zekaya Hazırlamak: Zorluklar ve Fırsatlar)

Özbalaban, O. S., & Tuncalı Yaman, T. (2026). Preparing Archaeology for AI: Challenges and Opportunities. In Past Futures: Artificial Intelligence in History, Archaeology and Society (pp. 50–68). Istanbul University Press. https://doi.org/10.26650/BS/AH8SSc17.2026.002-3.03

Bilgi teknolojisindeki (IT) gelişmeler 60’lı yıllarda “Yeni Arkeoloji” kavramına katkıda bulundu. Böylece, dijital arkeometri veya Arkeo-enformatik üzerine metodolojik çalışmalar gelişmiş ve Dijital Arkeoloji kapsamında çeşitli araştırmaların önünü açmıştır. Benzer şekilde, IT’nin yeni kilometre taşı olan Yapay Zekâ (AI), arkeolojik metodolojileri dönüştürmeye başlamıştır. Nitekim arkeologlar, geleneksel yöntemler ile yeni popüler araçların şaşırtıcı derecede hızlı gelişimi arasında bir yol aramaktadır.

Bu çalışma, ortak yapısal sorunları ve AI teknolojilerini arkeolojiye entegre etmeden önce bu zorluklarla nasıl başa çıkabileceğimizi vurgulamayı amaçlamaktadır. Metin tanıma, meta veri ve büyük görüntü arşivi yönetimi, saha verisi toplama/dijital dönüşüm sorunları, konumsal veri yönetimi ve istatistik analiz araçları gibi en yaygın konular incelenecektir. Mevcut araştırma araçlarını yeniden keşfetmek yerine, bunların arkeolojiye uyarlanması yöntemleri tartışılacaktır.

Istanbul University Press sitesindeki tam metin için -> TIKLAYIN